Kabinet zet in op een goed en gezond leven voor iedereen in Nederland

Algemeen
Nieuws

We gaan graag in gesprek hoe we dit gezamenlijk kunnen realiseren

Als 23 Samenwerkende Gezondheidsfondsen werken wij aan ‘Langer gezond leven voor iedereen in Nederland’ via drie programma’s (Gezonde Generatie, Kwaliteit van Leven en Innovatieve Behandelingen). Met die blik hebben wij het coalitieakkoord van het aanstaande kabinet bestudeerd.

Om gezondheid een centrale plek te geven in de maatschappij is een GezondheidsTransitie nodig. Daar zijn we, samen met meer dan 35 maatschappelijke organisaties, recent mee gestart. We zijn blij dat het nieuwe kabinet de noodzaak voor “fundamentele verschuivingen erkent: van zorg naar gezondheid, van behandelen naar voorkomen en van individuele oplossingen naar een sterke sociale basis”. Het streven van het kabinet naar “de gezondste generatie ooit” past daar uitstekend in. De nieuwe coalitie wil, net als wij, “werken aan een land waarin iedereen kansen heeft, de gezondheid floreert, iedereen kan meedoen en sociale verbondenheid en samenwerken de norm is”. We zien veel aanknopingspunten vanuit onze programma’s in dit coalitieakkoord.

Naast de kansen, herkennen we ook de zorgen die vanuit verschillende hoeken worden geuit. Zoals mogelijke gevolgen van de keuzes en bezuinigingen voor de sociale basis en bestaanszekerheid. Bestaansonzekerheid leidt immers tot ongezonde stress en daarmee tot fysieke, mentale en sociale ongezondheid. Het is belangrijk dat er in een “verschuiving van zorg naar gezondheid” voldoende aandacht blijft voor het borgen van kwaliteit en beschikbaarheid van zorg voor ieder die het nodig heeft, en dat deze zorg betaalbaar blijft voor iedereen. De zorgen die een aantal van onze leden delen over het verhogen van het eigen risico en mogelijke gevolgen voor de gezondheid van patiënten zijn reëel. Ten slotte missen we expliciete inzet op infectieziekten in het akkoord.

Kortom, in het coalitieakkoord ‘Aan de Slag’ van D66, CDA en VVD, zien we veel kansen en vinden we een potentieel sterke partner in dit kabinet om de doelen van onze programma’s mee te realiseren. We gaan dan ook graag met het nieuwe kabinet in gesprek hoe we de ambities gezamenlijk kunnen realiseren, en hoe we de daarbij behorende aandachtspunten en zorgen kunnen adresseren. Zoals het feit dat een minderheidskabinet aan het roer komt. Het is van belang dat de voorgenomen plannen met draagvlak in de Tweede Kamer daadwerkelijk en snel worden gerealiseerd. We spreken graag met het Kabinet hoe we daarin kunnen helpen.

We zien concrete aanknopingspunten in het coalitieakkoord voor onze programma’s:

1. Gezonde Generatie

Het aanstaande kabinet maakt werk van “de Gezondste Generatie ooit” en voegt daad bij het woord met verschillende belangrijke maatregelen die kinderen de kans geven om fysiek, mentaal en sociaal gezond, gelukkig en weerbaar kunnen opgroeien. Ze erkent dat “gezondheid niet begint in het ziekenhuis maar in het dagelijks leven, thuis, op school, op het werk, in de buurt”. Immers, kinderen kunnen pas echt gezond opgroeien als hun omgeving hen daarin faciliteert en stimuleert. En daar gaat het kabinet aan werken. Wat lezen we concreet terug:

De wet die kinderen beschermt tegen marketing van ongezond eten en drinken wordt aangescherpt ingevoerd
Meer aandacht voor bewegen gedurende de dag en sport voor mensen met en zonder beperking
Investeren in meer buitenspeelplekken
Ongezonde keuzes worden onaantrekkelijker gemaakt
De leeftijdsgrens voor roken en vapen gaat naar 21 jaar
Een deel van de opbrengsten van maatregelen wordt ingezet om de gezondheid te verbeteren
Gratis schoolfruit voor kinderen en jongeren in het primair en voortgezet onderwijs
Er lijkt gesproken te worden over het invoeren van een ‘suikertaks’ die vanaf 2030 voor voedingsmiddelen wordt ingevoerd op basis van het suikergehalte
Een leeftijdsgrens van 15 jaar voor sociale media
Een verbod op verslavende algoritmes en meer voorlichting over ongezonde schermtijd
Strengere regels voor kidfluencing, kindgerichte marketing en ‘buy now, pay later’
Verstevigen van de zorgplicht voor online gokaanbieders
Illegale goksites worden aangepakt
Een volledig reclameverbod voor online gokken
Inzetten op preventie van mentale problemen van jongeren en volwassenen en vroege interventie ervan zodat ze niet pas in de zorg kunnen worden aangepakt
Investeringen in programma’s op school, werk en wijk die mentale veerkracht versterken
Om eenzaamheid onder jongeren te verminderen en tegen te gaan wordt ingezet op meer gedeelde woonvormen
Investeren in het mentaal welzijn en de weerbaarheid van studenten

Ter ondersteuning van gezinnen:

Wordt geïnvesteerd in sociale cohesie door te bouwen aan zorgzame wijken en buurten
Wordt geïnvesteerd in het actieprogramma Kansrijke Start zodat kwetsbare gezinnen betere zorg en ondersteuning krijgen
Wordt een Gemeenschapsfonds opgezet om ontmoetingsplekken in de buurt te behouden of te realiseren
Is het uitgangspunt een betaalbare en passende woning als basis voor iedere Nederlander
Wordt de bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders gerealiseerd
Wordt geïnvesteerd in armoedebeleid en een effectieve schuldenaanpak

Wat zijn onze aandachtspunten:

Zo snel mogelijke invoering van de ‘Slimme Suikertaks op suikerrijke dranken’ (gedifferentieerde verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken op basis van suikergehalte) per 2027
Sociaal-emotionele vaardigheden in het onderwijs zijn net zo belangrijk als de traditionele basisvaardigheden zoals rekenen en schrijven
Terugdringen van alcoholschade is nodig want maatschappelijke en gezondheidsschade is enorm
Rekening houden met fysieke, mentale en sociale gezondheid bij het bouwen van nieuwe wijken en steden, zoals met veel buitenspeelplekken, ontmoetingsplekken, groen, gezonde aanbieders, sport- en beweegmogelijkheden
Goede borging van ‘Health in all policies’ ten behoeve van onze directe gezondheid en onderliggende factoren zoals armoedebestrijding, sociale zekerheid en de leefomgeving. Bijvoorbeeld zodat bij beleidswijzigingen voor ondernemers geen besluiten worden genomen die de gezondheid schaden en bij ruimtelijke ordening ook gekeken wordt naar meer bewegen in de wijk

2. Innovatieve behandeling, waaronder leefstijl in en vanuit de zorg

Die gezonde omgeving is ook belangrijk voor patiënten waarbij een leefstijlaanpassing als onderdeel van de behandeling mogelijk is. Het kan een positieve bijdrage leveren aan een betere kwaliteit van leven bij ziekte, het voorkomen van verergering of bijkomende ziekten en indien mogelijk, genezing en/of herstel. Leefstijl in en vanuit de zorg (leefstijlgeneeskunde, waarbij leefstijl ingezet wordt als onderdeel van de behandeling) levert de samenleving daarnaast veel op, waaronder minder ziektelast en meer gezonde levensjaren, het behoud van toegankelijke zorg, het behouden en bevorderen van maatschappelijke participatie van Nederlanders en een reductie in zorgkosten. Het nieuwe kabinet wil “dat mensen langer gezond leven door te focussen op preventie en welzijn en de inzet van nieuwe behandelmethoden en technologie, door het verlengen van de zorgakkoorden en investeringen in wetenschappelijk onderzoek”. Leefstijl in en vanuit de zorg dient hier wat ons betreft logischerwijs een plek in te krijgen. Wat lezen we concreet terug:

De zorgakkoorden worden verlengd met afspraken over volumegroei en versterkt met wet- en regelgeving
Passende zorg die bewezen meerwaarde heeft voor de patiënt wordt de norm
Er wordt structureel geïnvesteerd in onderzoek en wetenschap
Daarbij wordt toegewerkt naar de Lissabon-doelstelling van 3% van het bbp aan publieke en private R&D investeringen
Universiteiten en hogescholen krijgen weer meer mogelijkheden om internationaal talent aan te trekken
De Nationale Technologiestrategie wordt doorgezet
Het Nationaal Groeifonds wordt ingezet om innovaties van ontwikkeling door te laten groeien en er wordt aangesloten op Europese cofinanciering
Wetenschappelijke kennis moet meer worden omgezet in economische waarde (valorisatie), waarvoor goede ‘terms’ worden ontwikkeld om mee te werken
Life sciences en biotechnologie blijven een belangrijk domein om in te investeren

Wat zijn onze aandachtspunten:

Een belangrijke plek voor leefstijl in en vanuit de zorg. Dit levert immers een belangrijke bijdrage aan de effectiviteit van behandeling en/of kwaliteit van leven van patiënten en aan het terugdringen van de druk op de zorg, ook met betrekking tot bewezen effectieve passende zorg
Voldoende aandacht voor het borgen van kwaliteit en beschikbaarheid van zorg voor ieder die het nodig heeft, ondanks de aangekondigde bezuinigingen
Goed ingeregelde domein overstijgende samenwerking tussen zorg en sociaal domein, zodat mensen in hun eigen omgeving ondersteund worden om aan gezondheid te werken
De noodzaak voor een lange termijnvisie op het verdienvermogen, waarbij zowel naar indirect als direct verdienvermogen wordt gekeken, bijvoorbeeld economisch rendement als gevolg van een gezonde (arbeids)samenleving
Voldoende oog voor sociale innovatie, naast technologische innovatie

3. Werk Versterkt

En het nieuwe kabinet gaat werk maken van “een toekomstbestendige en wendbare arbeidsmarkt, de herziening van het stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid en verbeteringen van de Wet Poortwachter”. Dat zijn belangrijke ontwikkelingen. Wat ons betreft kan dat niet zonder ook aandacht te besteden aan 1 op de 3 werkenden met een langdurige of chronische aandoening. En 1 op de 4 mensen die werk combineert met het hebben van een mantelzorgrol. De meesten van hen willen én kunnen blijven werken. En zij zijn ook hard nodig om de arbeidsmarktkrapte te helpen oplossen. We roepen het nieuwe kabinet en de sociale partners om dit mee te nemen in de gesprekken over een ambitieuze samenwerkingsagenda m.b.t. werk en zekerheid. Wat lezen we concreet terug:

Samen met werkgevers en werknemers wordt ingezet op preventie om gezond werken te stimuleren en het verminderen van arbeidsongeschiktheid
Werk naar werk wordt gestimuleerd, ook bij (dreigend) ontslag of als het werk te zwaar wordt
Om werk met een gezin en zorg te kunnen combineren wordt het verlofstelsel vereenvoudigd o.b.v. het SER-advies ‘Balans in maatschappelijk verlof’
Belemmeringen bij de Wet Verbetering Poortwachter wegnemen
Een einde maken aan arbeidsmarktdiscriminatie in Nederland
De loondoorbetaling bij ziekte meer werkbaar te maken voor werkgevers, vooral in het MKB
Om de zorg en het leven van mensen met een beperking te verbeteren wordt het VN-verdrag Handicap uitgevoerd

Wat zijn onze aandachtspunten:

Het belang van werkinstroom en werkbehoud voor mensen met een chronische aandoening of ziekte
Arbeidsdiscriminatie van mensen met een chronische aandoening of ziekte en/of een mantelzorgrol moet actief worden tegengegaan
Geen nadelige effecten van wijzigingen op loondoorbetaling voor mensen met een chronische aandoening of ziekte
Dat de samenwerkingsagenda en werkagenda ook voldoende rekening houdt met de grote groep mensen met een chronische ziekte of aandoening en mantelzorgers
Dat kwetsbare groepen niet de dupe worden van de aangekondigde bezuinigingen op de WW en WIA uitkering, de sociale zekerheid dan wel het verhogen van het eigen risico